ABBA is dezer dagen weer volop in het nieuws. In april verschijnt, na vele jaren, weer eens nieuw materiaal van de voormalige hitmachine. Geen nieuwe song, ook geen achtergehouden song, maar een medley van demo's die leidden tot de track "Like An Angel Passing Through My Room", een solostuk van Frida op ABBA's laatste studio-album "The Visitors" (1982). In april verschijnt de medley op een heruitgave van dat album. Goed nieuws voor de fans dus, al hadden die wellicht gehoopt op de release van de nooit officieel uitgebrachte track "Just Like That". En wie hoopte op een muzikale reünie van het Zweedse viertal, komt ook bedrogen uit - het blijft bij de release van de medley. Maar da's beter dan niks. En bovendien genoeg reden voor ons om nog eens in vogelvlucht door de ABBA-historie te wandelen.
Het verhaal van ABBA is er een van vier Zweden die vóór hun ABBA-carrière al heel succesvol waren in eigen land, maar dan individueel. De van oorsprong Noorse Anni-frid Lyngstad was in haar tienerjaren een populaire jazz-zangeres. De blonde Agnetha Fältskog scoorde vanaf 1968 diverse hits in Zweden. Björn Ulvaeus speelde gitaar in de Hootanny Singers en Benny Andersson was sinds 1964 lid van The Hepstars. Die groep scoorde ook in Nederland een grote hit: het door Andersson geschreven "Sunny Girl".
Björn en Benny ontmoetten elkaar in 1966. De vriendschappelijke, maar ook muzikale vonk sloeg meteen over. De twee gingen samen liedjes schrijven en opnemen. Ze riepen daarbij de hulp in van hun verloofdes Agnetha en Frida. In 1970 stond het viertal voor het eerst samen op het podium als Festfolk kwartet. Een jaar later stapten Björn en Agnetha in het huwelijksbootje en weer een jaar later verscheen de eerste single, She's my kind of girl, onder de naam: Björn & Benny, Anna & Frieda. De dames waren op deze plaat nog niet te horen; het was ook eigenlijk een Björn en Benny-nummer: "She's my kind of Girl". In Zweden geen succes, maar wel in Japan. Daar werden van She's my kind of Girl meer dan een half miljoen exemplaren verkocht.
In Europa kwam het eerste grote succes in 1973. Met het nummer "Ring Ring" deden ze mee aan de Zweedse voorronden van het Eurovisie Songfestival. Het liedje strandde op de tweede plaats, maar werd wel een grote hit in diverse landen. In eigen land stonden de Engelse en Zweedse versie gelijktijdig in de top 2. De Engelse op 2, de Zweedse op 1.
Met "Ring Ring" uit 1973 konden Bjorn, Benny, Agnetha en Frida al een beetje oefenen voor wat een jaar later zou komen. En dat is iets wat bijna iedereen wel weet: ABBA drong alsnog door tot Eurosong en mede dankzij glitterkostuums, plateauzolen en stervormige gitaren wonnen zij glansrijk, daar waar Napoleon strandde: Waterloo.
Inmiddels was de naam omgedoopt tot ABBA. Er bleek in Zweden al een fabriek te bestaan die zo heette, maar die maakte geen bezwaar. Ondanks het grote succes van "Waterloo" zou het nog even duren voordat ABBA wereldwijd doorbrak. Dat gebeurde in 1976 met het alom bekende "Dancing Queen".
"Dancing Queen" stond op de vierde lp van ABBA, "Arrival". Op dit album had de groep haar sound helemaal gevonden. Die kwam neer op goed in het gehoor liggende popdeuntjes, die echter veel ingewikkelder in elkaar zaten dan je op het eerste gehoor zou zeggen. Aan de basis lagen de sterke composities van Benny Andersson, in harmonisch opzicht gewaagde arrangementen en de technisch perfecte productie van twee ABBA-mannen. Op de volgende lp, "The Album" (uit 1977) werd ook aan de teksten meer zorg besteed. Bovendien leefden Björn en Benny zich uit met een lang gekoesterde wens: het schrijven van een musical - nou ja, een mini-musical: "The Girl with the Golden Hair". Op "The Album" stonden drie liedjes uit die musical, waarvan "Thank you for the Music" het bekendste is. Die hoor je hieronder in een versie die tot 1994 onder het stof zou blijven: de Doris Day-versie.
Gelijktijdig met "Abba - The Album" werd "Abba - The Movie" uitgebracht, een film die een kijkje gunde achter schermen. De critici moesten er niets van hebben, maar de fans lusten er pap van. ABBA werd een van Zwedens belangrijkste exportproducten. Het verdiende geld stak de groep in de eigen Polar Studio, maar ook in een fietsenfabriek en de oliehandel. Dat leverde later grote verliezen op. Ondertussen ging de groep stug door met het schrijven en opnemen van nieuwe liedjes. Dat componeren en schrijven deden Björn en Benny het liefst op een verlaten eiland vlakbij Stockholm. In 1977 waren ze echter in Amerika, wellicht om disco-inspiratie op te doen. Die inspiratie leidde tot het sterk disco-getinte album "Voulez-Vous", met het sterke openingsnummer "As good as new".
Ondanks de roem en rijkdom ging het privé allemaal een stuk minder goed met de ABBA's. Privéspanningen tussen Agnetha en Björn leidden tot een scheiding. De muziek werd daar echter niet slechter door. De huwelijksbreuk leidde tot één van ABBA's grootste hits: "The winner takes it all".
In 1981 strandde ook het huwelijk van Benny en Frida. Dit intermenselijke drama werd eveneens verpakt in een song, die wat minder bekend is dan "The winner takes it all", meer bepaald "When all is said and done", dat alleen een hitje werd in Amerika. Ditmaal mocht Frida haar hart luchten.
"The Visitors" was een artistiek hoogtepunt, maar de magie van het ooit zo vrolijke ABBA leek verdwenen. De groep scoorde na "One of Us" geen grote hits meer. Men heeft dikwijls beweerd dat onderlinge ruzies hier mede aan ten grondslag lagen. Agnetha en Frida zouden elkaar regelmatig met gouden platen hebben bekogeld. Dit soort verhalen is door de bandleden echter altijd ontkend. Hoe dan ook, in 1983 viel het doek voor ABBA, al heeft de groep nooit officieel bekend gemaakt uit elkaar te gaan. Velen dachten dat er sprake was van een adempauze, maar aan die adempauze is dan nog steeds géén einde gekomen. Agnetha en Frida hadden zich inmiddels gestort in tamelijk succesvolle solo-projecten. Frida nam een album dat werd geproduceerd door Phil Collins, "Something's going on". Daarvan de track "Baby don't you cry".
Björn en Benny bleven dikke vrienden en richtten zich volledig op het schrijven en produceren van een échte musical: Chess. Die leverde onder meer Murray Head's "One Night in Bangkok" op, goed voor een Nederlandse top 5-notering.
Benny Andersson maakte in de jaren tachtig ook enkele solo-albums. Daarop toonde hij vooral zijn liefde voor oude Zweedse volksmuziek, uitgedragen in eigen composities als "Gladan" en "Lottis Schottis".
De muziek van ABBA is altijd populair gebleven, maar beleefde vooral vanaf begin jaren negentig diverse 'revivals'. Werd hun muziek in de jaren zeventig vaak verguisd, tegenwoordig wordt de kwaliteit van ABBA tot in de hoogste kringen erkend. Het succes van de musical en film "Mamma Mia" onderstreept dat, evenals de opwinding over die mysterieuze, nooit eerder uitgebrachte track, "From a Twinkling Star to a Passing Angel". Nog even geduld - ergens in april wordt ie gereleased.
Credits
Feitjes en weetjes komen uit diverse popencyclopedieën, voor de herkomst der hits maak ik dankbaar gebruik van Arnold Rypens' The Originals, en de rest komt uit mijn met nutteloze muziekfeiten gevulde radiohoofd.
